Naar de inhoud
elektrischtekenen.be Oefenboek Begin met tekenen
Les 4 van 8

Schakelingen: hoeveel plaatsen, welke schakelaars?

De keuze van een schakeling begint met één vraag: vanaf hoeveel plaatsen wil je hetzelfde licht bedienen? Het antwoord bepaalt de symbolen op je plan.

Leerdoel
Je kiest de juiste schakelaars voor één, twee of drie bedieningsplaatsen en je leest welke schakelaar wat bedient.
Duur
30 minuten
Dit heb je nodig
De symbolen van les 2, vooral paar 1 en 2.

De keuzetabel

PlaatsenWat je tekentWaar in de oefenwoning
1Eén eenpolige schakelaarSlaapkamer, berging, keuken
2Twee wisselschakelaarsHal: aan de ingang en helemaal achteraan
3Twee wisselschakelaars en één kruisschakelaarOefening 2 hieronder
4 of meerTwee wisselschakelaars, de rest kruisschakelaarsNiet in deze woning

Volgens de omschrijving in tabel 2.23 werkt de kruisschakelaar altijd samen met een wisselschakelaar aan elk uiteinde, en dat voor zoveel plaatsen als je wil. Een kruisschakelaar staat dus nooit alleen.

Zoek na in het AREI: tabel 2.23 E, pdf 62.

Verder in dezelfde tabel: de dimmer regelt het licht, de eenpolige omschakelaar schakelt twee stroombanen apart vanaf één plaats, en de drukknop stuurt iets anders aan, zoals een impulsschakelaar. Die laatste twee komen in deze woning niet voor, maar je moet ze wel herkennen.

Zoek na in het AREI: tabel 2.23 E, pdf 62-63.

Eén code, meerdere schakelaars

De schakelaar neemt de letter van de kring over en het nummer van de lamp. Bedienen drie schakelaars hetzelfde lichtpunt A.1, dan staat er drie keer A.1 bij een schakelaar. Dat is precies de bedoeling.

Zoek na in het AREI: 3.1.2.1 a, pdf 69.

Oefening 1: licht in de hal

De bewoner wil het halllicht aanknippen bij het binnenkomen door de voordeur en uitdoen aan het andere einde van de hal, waar de deuren naar berging en leefruimte zitten. Teken licht, schakelaars en pijllijnen.

Lege hal op plan: voordeur bovenaan, deur links naar de slaapkamer, deur rechts naar de leefruimte, deur onderaan naar de berging
De hal, nog leeg: voordeur bovenaan, deuren naar slaapkamer, leefruimte en berging.
Toon de oplossing
Hal met lichtpunt A.1, een wisselschakelaar A.1 naast de voordeur en een wisselschakelaar A.1 onderaan, met twee pijllijnen naar het licht; contactdoos D.3 links
Oplossing: twee wisselschakelaars die samen lichtpunt A.1 bedienen.

Zo lees je dit

  • De lijn door de cirkel heeft aan beide kanten een haakje: dat is de wisselschakelaar.
  • Beide pijllijnen eindigen op hetzelfde kruisje.
  • Contactdoos D.3 hoort bij een andere kring en doet hier niet mee.

Oefening 2: een derde plaats

Bij de deur naar de leefruimte wil de bewoner het halllicht ook kunnen bedienen. Wat verandert er op je plan?

Toon de oplossing
Dezelfde hal met een extra kruisschakelaar A.1 tegen de rechtermuur en een derde pijllijn naar lichtpunt A.1
Derde plaats erbij: een kruisschakelaar rechts in de hal, op de muur naar de leefruimte, aan de krukzijde van de deur.

Je voegt een kruisschakelaar toe, herkenbaar aan de twee lijnen die elkaar in de cirkel kruisen. De twee wisselschakelaars blijven op hun plaats aan de uiteinden.

Oefening 3: lees de leefruimte

Leefruimte met een dimmer A.4 links en lichtpunt A.4 boven de tafel, schakelaar A.2 onderaan met een lange pijllijn naar wandlampen A.2 en A.3 rechts
De leefruimte: de eettafel op een dimmer, de twee wandlampen samen op één schakelaar.
  1. Welk toestel kan zachter branden? Waaraan zie je dat?
  2. Hoeveel lampen gaan aan met schakelaar A.2?
  3. Waarom heeft die schakelaar het nummer 2, en niet 2 en 3?
Toon de oplossing
  1. Lichtpunt A.4 boven de tafel: de schakelaar ernaast heeft het open driehoekje van de dimmer.
  2. Twee: wandlampen A.2 en A.3.
  3. Hij neemt het nummer over van de eerste lamp in zijn reeks. Dat is de afspraak op dit plan; het AREI spreekt van het nummer van het bediende lichtpunt of toestel.

Dit gaat vaak mis

  • Eén wisselschakelaar en een gewone schakelaar samen. Een wisselschakeling heeft er altijd twee.
  • Het V-teken gebruiken voor tweepolig. Dat is de omschakelaar. Tweepolig is de schuine lijn met twee streepjes.
  • Een drukknop tekenen zonder te zeggen wat hij stuurt. Teken ook de impulsschakelaar in het bord.

Wil je hierop verbetering krijgen? Opgaven van les 4 in het nakijkschrift