Schakelingen: hoeveel plaatsen, welke schakelaars?
De keuze van een schakeling begint met één vraag: vanaf hoeveel plaatsen wil je hetzelfde licht bedienen? Het antwoord bepaalt de symbolen op je plan.
- Leerdoel
- Je kiest de juiste schakelaars voor één, twee of drie bedieningsplaatsen en je leest welke schakelaar wat bedient.
- Duur
- 30 minuten
- Dit heb je nodig
- De symbolen van les 2, vooral paar 1 en 2.
De keuzetabel
| Plaatsen | Wat je tekent | Waar in de oefenwoning |
|---|---|---|
| 1 | Eén eenpolige schakelaar | Slaapkamer, berging, keuken |
| 2 | Twee wisselschakelaars | Hal: aan de ingang en helemaal achteraan |
| 3 | Twee wisselschakelaars en één kruisschakelaar | Oefening 2 hieronder |
| 4 of meer | Twee wisselschakelaars, de rest kruisschakelaars | Niet in deze woning |
Volgens de omschrijving in tabel 2.23 werkt de kruisschakelaar altijd samen met een wisselschakelaar aan elk uiteinde, en dat voor zoveel plaatsen als je wil. Een kruisschakelaar staat dus nooit alleen.
Zoek na in het AREI: tabel 2.23 E, pdf 62.
Verder in dezelfde tabel: de dimmer regelt het licht, de eenpolige omschakelaar schakelt twee stroombanen apart vanaf één plaats, en de drukknop stuurt iets anders aan, zoals een impulsschakelaar. Die laatste twee komen in deze woning niet voor, maar je moet ze wel herkennen.
Zoek na in het AREI: tabel 2.23 E, pdf 62-63.
Eén code, meerdere schakelaars
De schakelaar neemt de letter van de kring over en het nummer van de lamp. Bedienen drie schakelaars hetzelfde lichtpunt A.1, dan staat er drie keer A.1 bij een schakelaar. Dat is precies de bedoeling.
Zoek na in het AREI: 3.1.2.1 a, pdf 69.
Oefening 1: licht in de hal
De bewoner wil het halllicht aanknippen bij het binnenkomen door de voordeur en uitdoen aan het andere einde van de hal, waar de deuren naar berging en leefruimte zitten. Teken licht, schakelaars en pijllijnen.
Toon de oplossing
Zo lees je dit
- De lijn door de cirkel heeft aan beide kanten een haakje: dat is de wisselschakelaar.
- Beide pijllijnen eindigen op hetzelfde kruisje.
- Contactdoos D.3 hoort bij een andere kring en doet hier niet mee.
Oefening 2: een derde plaats
Bij de deur naar de leefruimte wil de bewoner het halllicht ook kunnen bedienen. Wat verandert er op je plan?
Toon de oplossing
Je voegt een kruisschakelaar toe, herkenbaar aan de twee lijnen die elkaar in de cirkel kruisen. De twee wisselschakelaars blijven op hun plaats aan de uiteinden.
Oefening 3: lees de leefruimte
- Welk toestel kan zachter branden? Waaraan zie je dat?
- Hoeveel lampen gaan aan met schakelaar A.2?
- Waarom heeft die schakelaar het nummer 2, en niet 2 en 3?
Toon de oplossing
- Lichtpunt A.4 boven de tafel: de schakelaar ernaast heeft het open driehoekje van de dimmer.
- Twee: wandlampen A.2 en A.3.
- Hij neemt het nummer over van de eerste lamp in zijn reeks. Dat is de afspraak op dit plan; het AREI spreekt van het nummer van het bediende lichtpunt of toestel.
Dit gaat vaak mis
- Eén wisselschakelaar en een gewone schakelaar samen. Een wisselschakeling heeft er altijd twee.
- Het V-teken gebruiken voor tweepolig. Dat is de omschakelaar. Tweepolig is de schuine lijn met twee streepjes.
- Een drukknop tekenen zonder te zeggen wat hij stuurt. Teken ook de impulsschakelaar in het bord.
Wil je hierop verbetering krijgen? Opgaven van les 4 in het nakijkschrift